सहिदको सपना

दिनेश यादव

सहिद भनेको राष्ट्रका धरोहर हुन् । उनीहरुको उत्सर्गबाट मुलुकमा परिवर्तन भएको हो । राणाशासनको विरुद्ध आन्दोलन होस् या मुलुकलाई गणतन्त्र बनाउने क्रान्तिमा धेरै नेपाली सपूतले आफ्नो ज्यानको आहूति दिए । सहिदहरुको बलिदानबाटै आज मुलुकले लोकतन्त्र पाएको हो । समानताको सिद्धान्तमा आधारित राजनीतिक संस्कारको विकास नभएपछि दुई पटक मधेसीजनले आन्दोलन गर्नुप¥यो । यी दुई आन्दोलनहरु बास्तवमै जनविद्रोह थियो । पहिलो पटक जनता राज्यद्वारा वर्षौदेखि कायम राखेको भेद्भाव, उत्पीडन, वहिष्करणको विरुद्धमा जनता सडकमा उर्लिदा तत्कालिन शासकहरु हत्याराका रुपमा आफूलाई उद्धत बनाउनतर्फ उन्मुख भए । त्यसक्रममा ५४ जना मधेसी समूतले बलिदान दिए । तर उनीहरुको बलिदानीलाई आज मटियामेट गर्ने प्रपञ्च र षडयन्त्र चौतर्फी रुपमा भईरहेको गुनासो सुनिन थालिएको छ । यो सिंगो मुलुककै लागि ठूलो दूर्भाग्य हो । मधेसीजनले गरेको आन्दोलन मुलुककै सबै उपेक्षित, दमित, शोषित, पीडित वर्गका लागि थियो । सिंगो मधेस र मधेसीले आफ्नो लागि मात्रै केही मागेका थिएनन्, छैनन् । मधेसको आन्दोलन संघियता, समावेशिकता, पहिचानका लागि थियो , जुन सबैका लागि मौलिक विषय हो । तर यसलाई तुहाउने कुप्रयास केही दलविशेषबाट भइरहेको छ । यहा“ पार्टी पिच्छे सहिद बनाइएको छ । जबकी सहिदको कुनै जात, धर्म वा सम्प्रदाय हु“दैन । पार्टीले आ–आफ्ना सहिदलाई मात्रै सम्झने परिपाटीको शुरुआत भएको छ ।

जुन कुनैपनि कोणले उचित होइन । सिंगो मुलुकमा राज्य पक्षले सहिद घोषणा गरिएका सबैलाई सम्झनु पर्छ , यसो नगर्दा सिंगो सहिदकै अपमान हुन्छ । राणा शासनकालका विरुद्ध आन्दोलनमा पनि धेरै मधेसीले आहूति दिएका थिए । नेपालमा गणतन्त्रको स्थापनाका लागि शुरु गरिएको क्रान्तिमा सहिद दुर्गानन्दको अतुलनीय योगदान रहयो । उनी नेपाली कांग्रेसका तत्कालिन क्रान्तिकारी नेताहरुको सम्पर्कमा आएर राजा महेन्द्रमाथि बम प्रहार गरेर गणतन्त्रको पक्षमा आफ्नो ज्यानको आहूति दिएका थिए । तर उनलाई यहा“का राजनीतिक दलहरुले अझ सम्म समुचित सम्मान दिन नसकेको अवस्था छ । हासी–हासी मृत्युदण्डलाई स्वीकार गर्ने सहिद झालाई आज नेपालका प्रमुख राजनीतिक दलहरुले राम्ररी सम्झनै चाहेका छैनन् । दशरथ चन्द, गंगालाल, धर्मभक्तलगायतलाई मात्रै यहा“ सही अर्थमा सहिदको दर्जामा राखिएको छ । तर सहिद दुर्गानन्दलाई त्यस श्रेणीमा राख्न दलहरुले अझै चाहेका छैनन् । यो एउटा सम्प्रदायिक मानसिकता बाहेक अरु केही हुनैसक्तैन । साकेतचन्द्र मिश्र, दुर्गानन्द झालगायत मधेस जनविद्रोहका क्रममा सहिद बनेका सबैलाई राष्ट्रिय सम्मान दिन कसैले चुक्नु हु“दैन । अझ राज्य पक्षले सहिद दिवसका दिन विदा घोषणा गरेर मात्र पुग्दैन । सरकारी निकायका कर्मचारीलाई सहिद दिवसमा विभिन्न कार्यक्रमको आयोजना गर्न प्रेरित गर्नुपर्छ । कर्मचारीहरुले यो विदालाई पिकनिक र भोजभतेरका रुपमा उपयोग गर्न थालेका छन्, जुन बेठीक कुरो हो । अन्त्यमा सहिदको सपना, उनीहरुको बलिदानीलाई साकार रुपदिन राज्य पक्षले कुनै पनि ढिलासुस्ती गर्नु हुन्न । सहिदहरुको बलिदानबाटै मुलुकमा कायापलट भएको हो, यो कुरोलाई कसैले पनि विर्सने भूल गर्नु हुन्न । अझ राजनीतिक दलहरुले त सहिदहरुले कोरेको मार्गचित्रलाई पछ्याउ“दै देश विकासमा महत्वपूर्ण योगदान पु¥याउन जुट्नुपर्छ । पद, सत्ता, भत्ताको पछि नलागेर देश निर्माण, मुलुकमा विभिन्न कालखण्डमा उत्पीडन र उपेक्षाको सिकार भएकाहरुलाई राजनीतिक मुलधारमा ल्याई सबै क्षेत्रमा जनसंख्याका आधारमा समानुपातिक सहभागिताको सिद्धान्त नेताहरुले अख्तियार गर्नुपर्छ । देशमा कोही भोका, नाङ्गा नरहुन भन्ने उच्च सोचका साथ अघि बढ्नु पर्छ । तब मात्रै सहिदहरु प्रति सच्चा श्रद्धा र सम्मान हुनेछ ।