सम्पति होइन छोराको चिन्ता

• दिनेश यादव (Dinesh Yadav)

‘सम्पति धेरै भएर पनि मानिस चिन्ता मुक्त हुन सक्दा रहेनछन्’ यो भनाई एक जना बेलायती अर्बपतिको हो । उनी आफू धेरै धनि भएकैका कारण सबैभन्दा ठूलो चिन्तामा परेको हालै सार्वजनिक गरेका छन् । यसलाई उनी आफ्नो तितो भोगाई भनि प्रतिक्रिया दिएका छन् । समाजसेवामा समेत सक्रिय रहेका र धनार्जनको दौडमा लाग्दा चिन्ता पनि थपिन्छ भन्ने धारणा राख्ने ती अर्बपति हुन, डेबिड हार्डिङ । लगानी व्यवस्थापनमा क्रियाशिल बेलायती संस्था ‘विन्टोन क्यापिटल म्यानेजमेन्ट’ का प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुन उनी । उनको कुल सम्पति १.५ अर्ब अमेरिकी डलर रहेको फोब्र्सले जनाएको छ ।

David Haardings . Photo : Insider Money

क्याम्ब्रिजका स्नातक ५५ वर्षिय हार्डिङ आफ्नो कम्पनी शुरु गर्नुअघि धितोपत्र दलालीका काम गरेका थिए । कुनैपनि काम सानो वा ठूलो हुन्न भन्ने मान्यता राख्ने उनी आफ्नै उद्यमशिलता र व्यापारबाट कमाएको रकमको केही अंश सामाजिक सेवा अर्थात लोकोपकारमा लगाउदै आएका छन् । उनले हालसम्म शैक्षिक संस्थाहरुलाई लाखौ पउण्ड दान गरिसकेका छन् । लण्डनको विज्ञान संग्राहलयलाई गणितसम्बन्धी ग्यालरी निर्माणका लागि ५ मिलियन पउण्ड सहयोग गरे । यसैगरि उनले बजारको जोखिम र सम्भाव्यताबारे अनुशन्धान गर्न पनि आर्थिक सहयोग गरिसकेका छन् । एक संचारमाध्यमसंगको साक्षात्कारमा उनले आफ्नो आर्थिक उपलब्धिबाट लज्जाबोध नभएपनि समाज र सन्तानबाट टाढा रहेर कम्पनीले फडो मार्नु आलोचनायोग्य रहेको स्वीकार गरेका छन् । विश्वका धेरै धनाढ्यहरुमा एउटा साझा सोचाई ‘धनबाट के फाइदा हुन्छ ’ भन्ने रहने गरेको पाइएको उनी बताउँछन् । भन्छन, ‘धननै सबैथोक होइन ।’ आफ्नो सन्तानका लागि र समाजका लागि कति समय खर्चियो त्यो पनि महत्वपूर्ण पाटो रहेको उनी बताउँछन् । ‘जीवनमा मैले राम्रो कुरा मनपाउँछु, तर धेरै धनाढ्यहरुले आफ्नो सन्तानलाई आफु जस्तै वातावरणमा रहोस भन्ने चाहना राख्दैन, यो नचाहदा नचाहदै पनि हुँदो रै’छ, चिन्ताको विषय यो नै हो ।’ विश्वका धनाढ्यहरुमध्ये केहीले मितव्ययी जीवनशैली अप्नाउछन् । तर ‘यो के र कसका लागि’ भन्ने एउटा अहम विषय भएको भन्दै आफ्नो अनुभव पोख्छन । हार्डिङले हालै आफ्नो ५५ औ जन्मदिन मनाएका छन । आफ्ना दुई छोरालाई योर्कसाएर डालेजसम्म हिडाएरै लगे र जन्मदिन मनाए । यसो गर्नुको कारण अर्बपति पनि पैदल हिड्न सक्छन भन्ने संदेश छोरालाई दिनका लागि गरेका रहेछन् । किनभने उनलाई विरासतमा छोराले धन पाएर अर्बपति बनोस भन्ने होइन कि उसले आफ्नै उद्यमीशिलता, लगनशिलता र कडा परिश्रमबाट धन आर्जन गरोस भन्ने चाहना उनको थियो । हार्डिङ जस्तै चिन्ता एकताकाका ड्युक अफ ग्रासभेनरले पनि विगतमा व्यक्त गरेका थिए, तिनका छोरा ह्युघ हालै बेलायतका सबैभन्दा कान्छो अर्ब बनेका छन । उनी बुबाका उत्तराधिकारीका रुपमा अर्बपति बनेका हुन् । उनको अनुमानित सम्पति ९ अर्ब पउण्ड रहेको छ, जुन विरासतमा पाएको सम्पति हो । सन् १९९३ मा गेराल्ड क्याभेन्डिशले आफ्नो छोराले आफै कमाओस भन्ने चाहना राखेका थिए । तर, छोराको जन्म अरुले कमाएको धनबाट खरिद गरिएका लामो चाँदीको चम्माले खाने परिवारमा भएको थियो । त्यो प्राप्त गर्न कति संघर्ष गर्नुपर्छ भन्ने कुरो छोरोले अनुभूति गर्न कदापी सकेनन । यो नै उनको चिन्ताको विषय थियो । त्यसैले त उनी छोराले संघर्ष गर्न सिकोस भनेर नीजि विद्यालयको साटो सरकारी प्राथमिक विद्यालयमा भर्ना गराएका थिए ।

जहाँसम्म डेबिड हार्डिङको कुरो छ , उनी युरोपेली युनियन(इयु) को जनमतसंगपछि ८ सय २८ पउण्ड कमाएका थिए, अझैपनि उनी सबैभन्दा ठूलो दाताका रुपमा आफूलाई स्थापित गर्न सफल भएका छन् । हार्डिङले उक्त अभियानका लागि ३ दशमलव ५ मिलियन पउण्ड सहयोग गरेका थिए । बेलायलले ईयुबाट बाहिरिने ऐतिहासिक निर्णय गर्नुले उनी धेरै लाभान्वित भए । ब्रेसिट भोटका क्रममा लाखौ पउण्ड सहयोग गरेर उनले १ दशमलव १ अर्ब अमेरिकी डलर (८२८ पउण्ड) हासिल गरेका थिए । उनको कम्पनी विन्टन क्यापिटलसंग विदेशमा ३४ अर्ब अमेरिकी डलर बराबरको सम्पति छ । त्यो सम्पति उनले स्वचालित कम्प्युटर प्रोग्राम देखि उद्योगमा लगानी गर्दै आएका छन ।
फोब्र्स अखबारका अनुसार हार्डिङ यो वर्षको अर्बपतिको सूचीमा ११२१ औ स्थानमा छन् । सन् २०१६ मा बेलायतका ३४ औ अर्बपति पनि हुन । सबै भन्दा ठूलो दातामध्येका एक रहेका उनको कम्पनीमा हाल ४ सय भन्दा बढीले काम पाएका छन् । आदम कम्पनीका सह–संस्थापक समेत रहेका उनी परिष्कृत मात्रात्मक मोडेलको धितोपत्र छनोटमा विश्वास गर्छन् । सन १९६१ को अगस्टमा जन्मेका बेलायतका अर्बपति/व्यापारी हार्डिङ मात्रात्मक लगानी रणनीतिका पक्षपाति मात्रै होइन व्यापारिक निर्णय गर्नुअघि बजारको बैज्ञानिक अनुशन्धान हुनु पर्नेमा जोड दिन्छन् । उनी विज्ञानका विद्यार्थी पनि हुन । तर, व्यापार गर्नमा उनको रणनीतिलाई पछ्याउने विरलै भेटिन्छन् । पाङबोर्न कलेजमा आफ्नो पढाई सिध्याएपछि उनी सेन्ट क्याटरिन कलेज, युनिभर्सिटी अफ केम्ब्रिडमा भौतिक शास्त्र अध्ययन गरेका थिए । सन १९८२ मा उनले फस्ट क्लास अर्नसको उपाधि पाए । त्यसलगतै वुड म्याकेन्जीमा एउटा धितोपत्र दलालीको काम थालेका थिए । त्यसको दुई वर्षपछि कमोडिटी फ्युचर्समा लगानीकर्ताका रुपमा व्यापार थाले । पछि आफ्नै कम्पनी खोलेर मनग्ये धनार्जन गर्दै आज विश्वकै चर्चित अर्बपति बनेका छन् । अपार धन कमाएपनि छोराले आफै केही गर्न नसकेको कारण उनी चिन्तामा छन् । (एजेन्सीहरु)  Published on Kantipur dated 18 Bhadaun 2073