मुद्दा र जनादेशका कुरा

Dinesh yadav

चुनावअघि मधेसी दलहरू टुटफूटले सकिने÷समाप्त भई ‘डाइनोसर’ बन्ने निश्चित भएको भन्नेहरुको बोली निर्वाचनपछि एकाएक फेरिएको छ । अब उनीहरु भन्न थालेका छन् ः क्षेत्रियता, मधेसवाद, संघियता, समावेशिकता र जातियताविरुद्धको जनादेश हो, संविधानसभा–२ को निर्वाचन परिणाम । यी भनाइ राख्नेहरुले के विर्सनु हु“दैन भने ‘क्षेत्रियता’ को मुद्दा २००७ सालको ‘क्रान्ति’ लगतै बेदानन्द झाबाट शुरु भई २०४६ को ‘सफल’ जनआन्दोलनपछि गजेन्द्रनारायण सिंहद्वारा ‘मधेसवाद’ मा रुपान्तरण भएको हो । त्यसपछि २०६२÷०६३ को जनआन्दोलन–२ को सफलता लगतै २०६३÷०६४ मा उपेन्द्र यादव र महन्थ ठाकुरलगायतको ‘अगुवाई’ तथा मधेसीजनको ‘अपार’ सहभागितामा सम्पन्न ‘मधेस विद्रोह’ पछि ‘संघियता र समावेशिकता’ मुद्दाका रुपमा स्थापित भएको हो । धेरै टाढा जानै पर्दैन अन्तरिम संविधान समेत यसको साक्षी छ । जहा“सम्म जातियताको सवाल छ , मधेसीजन कहिले पनि यसको पक्षमा रहेन, देखिएन । यदि त्यसो हु“दो हो भने काठमाडौंबाट पटक–पटक हार बेहोरिसकेका नेपाली कांग्रेसका संस्थापक मध्येका एक रहेका पूर्व प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईलाई पर्साबाट मधेसी जनताले निर्वाचित गर्ने थिएनन । पछिल्लो निर्वाचनमा देशभर एमाओवादीविरुद्धको जनलहर कायम रहेको बेला पुष्पकमल दाहाललाई सिरहाबाट निवार्चित गर्ने कोही निस्किए भने ती मधेसकै बासिन्दा हुन । यी त दुई प्रतिनिधिमूलक उदाहरण मात्र हुन । त्यसैले जातियताको पक्षपाति मधेसीजन कहिले थिएनन, बनेनन्, छैनन् । बरु आफूलाई ठूला दलका नेता भएको दम्भ राख्नेहरुमा त्यस्को गन्ध भेटिने गरेको छ । यदि त्यसो होइन भने पहाड÷हिमालका जिल्लाबाट कुनै एक जना मधेसी दलित, मुस्लिम, जनजाति, सीमान्तकृतलगायतका मध्ये आफ्नै पार्टीका ‘क्याडर’लाई जिताएर देखाउन ती दलका नेताहरुलाई चुनौति दिन चाहन्छु । केही दिनभित्रै प्युठान वा डडेलधुराको संविधानसभाको सिट खाली हुूदैछ, त्यहा मधेसीलाई उम्मेदबार बनाइ आफूहरु ‘जातियता’ को विपक्षमा रहेको पुष्टि गर्ने अबसरका रुपमा त्यसलाई उपयोग गर्न आग्रह पनि छ । होइन भने यो भन्न कर लाग्ने छ, ‘सबै एकै ड्याङ्गका मुला हुन् । ’ मुद्दा र जनादेश फरक कुरा हुन । जनादेश सापेक्ष कुरा हुन भने मुद्दा निरपेक्ष विषय हुन । मुद्दाहरुको उठान विभेद, उत्पीडन, शोषण, दमन र अत्याचारको देन हो, जुन सजिलै मर्दैन । त्यो त विजाणु (स्पोरहरु) हो , जुन उचित वातावरणमा हुर्कदै बलिया हुने गर्छ । तर, निर्वाचनबाट प्राप्त ‘जनादेश’ समायानुकूल परिवर्तनशिल हुन्छ । यसको उदाहरण ‘भूत’ बनिसकेको राजतन्त्र र हिन्दू राज्यको वकालत गर्ने कमल थापाहरुलाई केही वर्षभित्रै यहा“ चौथो शक्तिका रुपमा स्थापित गर्न खोज्नुलाई लिन सकिन्छ । के यो जनादेश यहा“ स्थापित हुने विषयबस्तु हुन ? यहा“ यो अर्थ नलगाइयोस कि यी भनाईहरु जनादेशको विपक्षमा लेखिएका हुन् । यो देश हिमाली, पहाडी र मधेसी सबैको हो , मधेसीहरु मात्र नेपाली भएर बा“च्न चाहन्छन्, उनीहरुलाई नेपाली भएर गर्वका साथ बा“च्न पाउ“ने अधिकार सकैले नखोसि दिऊन, यति मात्र हो ।