डा.गोपालले ल्याए ‘भोजपुरी व्याकरण’ (Dr. Gopal's Bhojpuri Grammar)

'यसमा नयाँ ध्वनी, वर्ण, त्रिप्थोङ्गको समेत जानकारी छ, जुन अन्य भाषामा पाइन्न । नेपालमा अहिलेसम्म प्रकाशित व्याकरणहरु कित अंग्रेजी शैली या संस्कृति शैलीमा मात्र लेखिएका छन । तर, यो भोजपुरी व्याकरण अन्तर्राष्ट्रिय प्रकाशन 'लिंकन युरोपा'को मोडेलमा छ, जुन नेपालकै लागि पहिलो हो । अझैपनि भाषालाई मात्र संचारका माध्यमका रुपमा व्याख्या गरिन्छ । तर गोपाल ठाकुरले व्याकरणलाई समेत संचारको माध्यमको रुपमा व्याख्या गरेका छन् ।’

काठमाडौंमा आयोजित विशेष कार्यक्रममा भाषाशास्त्री डा.गोपाल ठाकुरको ‘भोजपुरी व्याकरण’ लोकार्पण गरिएको छ । नेपालमा'कार्यात्मक-प्रकारात्मक'शैलीमा लेखिएको यो पहिलो व्यायकरण हो । व्याकरणको प्राडा. माधव पोखरेल, प्राडा. दानबहादुर रेग्मी, पूर्व मन्त्री मातृकाप्रसाद यादव , भाषा आयोगका सदस्य मातृका पोखरेल, भोजपुरी प्रज्ञा प्रतिष्ठानका अध्यक्ष आनन्द गुप्ता ‘अस्तित्व’ लगायतले संयुक्त रुपमा लोकार्षण गरे । लोकार्पण कार्यक्रममा प्राडा. पोखरेलले भाषा शास्त्रीय कोणबाट व्याकरणको समिक्षा गर्दै यो अन्तरर्राष्ट्रिय प्रकाशन ‘लिंकन युरोपा’ को मोडेलमा लेखिएको नेपालकै पहिलो पुस्तक भएको बताए । दक्षिण भारतीय भाषामध्ये उत्कृष्ट रहेको यो व्याकरण भाषा वैज्ञानिक दृष्टिकोणमा मौलिक खालको भएको उनको भनाई थियो ।

‘यसमा नयाँ ध्वनी, वर्ण, त्रिप्थोङ्गको समेत जानकारी छ, जुन अन्य भाषामा पाइन्न । नेपालमा अहिलेसम्म प्रकाशित व्याकरणहरु कित अंग्रेजी शैली या संस्कृति शैलीमा मात्र लेखिएका छन’ उनले भने, ‘ तर, यो भोजपुरी व्याकरण अन्तर्राष्ट्रिय मोडेलमा छ, जुन नेपालकै लागि पहिलो हो । अझैपनि भाषालाई मात्र संचारका माध्यमका रुपमा व्याख्या गरिन्छ । तर गोपाल ठाकुरले व्याकरणलाई समेत संचारको माध्यमको रुपमा व्याख्या गरेका छन् ।’ मधेश प्रज्ञा प्रतिष्ठानका सदस्य समेत रहेका गोपाल ठाकुरको ‘भोजपुरी व्याकरण’ लिंकन युरोपा जर्मनीबाट समेत प्रकाशित भइसकेका छन् ।

कार्यक्रमका अर्का वक्ता प्राडा. रेग्मीले भने, ‘यो भोजपुरी व्याकरण लिंकन युरोपाले प्रकाशित गरेकाको अनुवाद होइन, फरक प्रस्तुतिमा नेपालकै लागि मौलिक हो । त्यसैले यो भोजपुरी मातृभाषाका लागि मात्र नभई सिंगो नेपाली भाषा र अन्य मातृभाषाका लागि एउटा मानकका रुपमा आएको छ । ’ उनले यो व्याकरणले सिंगो मातृभाषा, मातृभाषा शिक्षा, अनुसन्धानका लागि महत्वपूर्ण सहयोग प्रदान गर्न सक्ने बताए । अब यसैलाई आधार बनाई अन्य भाषा वा मातृभाषामा व्याकरण लेख्न सहयोग गर्नुपर्ने समेत उनले सुझाए । ‘यो व्याकरणले अन्तर्राष्ट्रिय मोडेल लिंकन युरोपा प्रकाशनलाई अनुसरण गरेकोले यसैका आधारमा अन्य मातृभाषासहित हिन्दी, नेपालीमा समेत लेखिनुपर्छ ’ रेग्मीले भने ।

कार्यक्रममा प्राज्ञ दिनेश गुप्ताले साहित्यकार, लेखक, भाषा वैज्ञानिक गोपाल ठाकुरको नेपाली, हिन्दी, भोजपुरी, अंग्रेजीमा समानान्तर योगदानको चर्चा गर्दै मौलिक कृतिका लागि बधाई दिएका थिए । कार्यक्रममा प्राज्ञ विणा सिन्हा, त्रिविवि केन्द्रिय हिन्दी विभागका प्रमुख प्राडा संगिता वर्मा, लोकमैथिली भाषी अनुसन्धानकर्मी एवं वरिष्ठ पत्रकार दिनेश यादव, प्राडा. देवनारायण यादव, भोजपुरी संचारकर्मी राकेश मेहता, गायक अंजली पटेल मैथिली भाषाका साहित्यकार विनित ठाकुर, अवधि भाषाकी साहित्यकार हंसावती कुर्मी लगायतका उपस्थिति थियो । यो किताबको प्रकाशनमा अमेरिकामा बसोबास गर्ने सुभासकुमार बैठाको सहयोग रहेको जानकारी कार्यक्रममा दिइएको थियो ।

यो समाचारसंग सम्बन्धित अन्य लिंकहरु

https://ekantipur.com/literature/2022/09/30/16645537477505686.html

https://everestdainik.com/2022/09/412477/

https://himalayadiary.com/book-released-by-gopal-thakur/

विश्वकर्मा पर्व (Vishwakarma Parva)

जितिया पर्व (jitiya Parva)

युवाहरुको मानसिकता

#हिजो असोज १ गते बसन्तपुर गएको थिएँ । #एमालेको कार्यक्रम हेर्न । त्यो कार्यक्रम आफैमा अनौंठो जस्तो लाग्यो । किनभने, त्यहॉ पहिला जस्तो हरेक कार्यक्रममा प्रयोग गरिने पार्टीको #झण्डा देखिएन । देखियो त अधिकांशको हातमा नेपालको झण्डा र छातीमा भिडाइ दिएको #नेपालको_चुच्चो_नक्शा । भीड बाक्लै थियो । त्यही भीडको एक छेउमा युवाहरूको ठूलो जमातको शिर निहुँरिएको देखें । अलिक पर दुई/चार युवाको शिर भने ठाडो देखें । नेताका चर्को भाषण चल्दै थियो । म भने फरक दुई युवा समूहलाई हेर्न भीड छिछोल्दै नजिकै पुगें । किनभने ती युवा समूहको #शिर निहुँराउनु र ठाडो पार्नुको कारण जान्ने जिज्ञासा जो मेरो मनमा थियो !

म नजिकै पुग्दा एउटा अचम्मको #दृश्य देखें । शिर निहुँराएका #समूहका अधिकांश युवा मोबाइल फोनमा व्यस्त थिए । अध्यक्षको चर्को भाषण चलिरहेकै बेला पार्टीका '#कर्मठ' र '#सक्रिय' भनिएका युवाहरूको यो मानसिकताले पार्टीको भविष्य र गन्तव्यको संकेत दिइरहेको थियो । उता, शिर उठाएका अर्को समूहका दुई/चार युवाको नजिक पुग्दा , उनीहरूले #शिर उठाउनुको कारण पनि #विचित्रको पाएँ । एक युवालाई सोधें- 'भाईं ! उ...उता हेर्नुहोस् त, सबैले शिर झुकाएका छन्, तपाईले उठाउॅनुको कारण... ?' ती युवा खिस्स हॉसे , अनि भने, 'उहॉहरूसंग नेट छ....त्यसैले !, हाम्रो मोबाइलमा #नेट छैन.... ।' यो भनाईले मलाई आश्चर्य लागेन । किनभने मैले पहिलेका युवाहरूलाई हेरिसकेको थिएँ । अचम्म त के लाग्यो भने-ती #युवा पनि नेता र त्यो भीडको उद्देश्य भन्दा फरक, मोबाइलमै रूमलिएको तिनको #मानसिकता जो पाएँ ! त्यसैले त तिनीहरूलाई पार्टीले आयोजन गरेको कार्यक्रममा नेपालको #झण्डा र नेपालको चुच्चो नक्शा अनि अध्यक्षका चर्को #भाषणले खासै मायने/महत्व राखेको रहेन छ। हॉस उठ्दो कुरा - सहरमा युवाहरूसंग #मोबाईलमा डाटा/नेट भए/नभए शिर उठाउने/नउठाउने गर्दा रहेछन्। उता गाउॅमा भएका युवाहरूलाई मासु, #रक्सी र बाइकमा पेट्रोल भए/ हालि दिए भीडमा सहभागी हुन आतुर हुन्छन् । भीड र भीडमा सहभागी भएकाहरूको यो मानसिकता र दिशाहीन यात्राले राजनीति र राजनीति गर्नेहरूको भविष्य 'ब्ल्याक होल' बन्नतिर उन्मुख देख्दैछु । (#यथार्थ) #दिनेशानन्द (079/06/02)